Dao

1. Dao có những loại nào và công dụng của từng loại là gì?

Dao có rất nhiều loại, được thiết kế chuyên biệt cho từng mục đích sử dụng khác nhau. Phổ biến nhất là dao nhà bếp như dao đầu bếp (chef’s knife), dao thái (santoku), dao chặt, dao gọt trái cây, dao cắt bánh mì. Ngoài ra còn có dao sinh hoạt (dao đa năng, dao gấp), dao dã ngoại – sinh tồn, dao thủ công – mỹ nghệ và dao công nghiệp.

Mỗi loại dao có hình dáng, độ dài lưỡi, độ dày và góc mài khác nhau để phù hợp với chức năng riêng. Ví dụ, dao đầu bếp có lưỡi dài, cong nhẹ để thái, băm linh hoạt; dao chặt có lưỡi dày và nặng để xử lý xương; dao gọt có lưỡi nhỏ để tỉa và gọt vỏ.

2. Lưỡi dao thường được làm từ những chất liệu nào?

Lưỡi dao phổ biến nhất được làm từ thép không gỉ (inox) và thép carbon. Thép không gỉ có ưu điểm là chống gỉ sét, dễ bảo quản và phù hợp với môi trường ẩm ướt như nhà bếp. Trong khi đó, thép carbon sắc bén hơn và giữ độ sắc lâu hơn nhưng dễ bị gỉ nếu không lau khô và bảo quản đúng cách.

Ngoài ra, hiện nay còn có dao gốm (ceramic) làm từ zirconia, rất sắc, nhẹ và không bị oxy hóa. Tuy nhiên, dao gốm dễ vỡ và không phù hợp để chặt thực phẩm cứng. Một số dòng cao cấp còn sử dụng thép Damascus hoặc thép nhiều lớp để tăng độ bền và tính thẩm mỹ.

3. Dao sắc bao lâu thì cần mài lại?

Tần suất mài dao phụ thuộc vào tần suất sử dụng, chất liệu lưỡi dao và cách bảo quản. Với dao dùng hàng ngày trong nhà bếp, thông thường nên mài lại sau khoảng 1–3 tháng. Nếu dao được sử dụng với cường độ cao, thời gian mài có thể ngắn hơn.

Ngoài mài dao, người dùng cũng nên sử dụng cây mài (thanh liếc) để căn chỉnh lưỡi dao thường xuyên. Việc này giúp duy trì độ sắc và kéo dài thời gian giữa các lần mài chuyên sâu.

4. Làm thế nào để mài dao đúng cách tại nhà?

Để mài dao đúng cách, bạn có thể sử dụng đá mài, dụng cụ mài tay hoặc máy mài dao chuyên dụng. Với đá mài, cần ngâm đá trong nước khoảng 10–15 phút trước khi mài, sau đó giữ dao ở góc khoảng 15–20 độ so với bề mặt đá và mài đều hai mặt lưỡi.

Khi mài, cần thực hiện chậm rãi, đều tay để tránh làm mẻ hoặc cong lưỡi dao. Nếu không có kinh nghiệm, bạn nên sử dụng dụng cụ mài dao có sẵn rãnh dẫn để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

5. Vì sao dao nhanh bị cùn dù mới mua?

Dao nhanh bị cùn thường do cách sử dụng và bề mặt cắt không phù hợp. Việc cắt trên thớt kính, đá, kim loại hoặc bề mặt quá cứng sẽ làm lưỡi dao mòn nhanh. Ngoài ra, thói quen cho dao vào máy rửa chén cũng khiến lưỡi dao va đập và mất độ sắc.

Một nguyên nhân khác là chất lượng thép. Dao giá rẻ thường sử dụng thép mềm, dễ mòn hơn so với dao chất lượng cao. Để dao bền và sắc lâu, nên dùng thớt gỗ hoặc nhựa và rửa dao bằng tay.

6. Cách bảo quản dao như thế nào để an toàn và bền lâu?

Dao nên được bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ẩm ướt. Tốt nhất là cất dao trong giá cắm dao, thanh nam châm treo tường hoặc bao lưỡi bảo vệ. Không nên để dao lẫn với các dụng cụ kim loại khác vì dễ làm mẻ lưỡi.

Sau khi sử dụng, cần rửa sạch và lau khô dao ngay lập tức. Với dao thép carbon, có thể thoa một lớp dầu mỏng lên lưỡi để chống gỉ nếu không sử dụng trong thời gian dài.

7. Dao có thể cho vào máy rửa chén không?

Phần lớn không nên cho dao vào máy rửa chén. Nhiệt độ cao, hóa chất tẩy rửa mạnh và va chạm với các vật dụng khác có thể làm lưỡi dao nhanh cùn, cán dao bị hỏng hoặc bong keo.

Để đảm bảo tuổi thọ của dao, bạn nên rửa dao bằng tay, dùng nước ấm và xà phòng nhẹ, sau đó lau khô ngay sau khi rửa.

8. Dao gốm có tốt hơn dao thép không?

Dao gốm có ưu điểm là rất sắc, nhẹ, không gỉ và không làm ảnh hưởng đến mùi vị thực phẩm. Tuy nhiên, dao gốm dễ vỡ, khó mài lại và không phù hợp để cắt thực phẩm cứng như xương hay đồ đông lạnh.

Dao thép không gỉ hoặc thép carbon linh hoạt hơn, chịu lực tốt và dễ bảo dưỡng. Vì vậy, dao gốm phù hợp để cắt trái cây, rau củ, còn dao thép vẫn là lựa chọn phổ biến và đa năng nhất trong nhà bếp.

9. Làm thế nào để sử dụng dao an toàn?

Để sử dụng dao an toàn, luôn cắt trên thớt phù hợp, giữ tay khô ráo và cầm dao chắc chắn. Khi thái, nên co các ngón tay của tay giữ thực phẩm để tránh lưỡi dao chạm vào đầu ngón tay.

Không nên để dao ở mép bàn, trong bồn rửa đầy nước hoặc đưa dao trực tiếp cho người khác bằng mũi dao. Khi không sử dụng, cần cất dao đúng vị trí để tránh tai nạn.

10. Khi nào nên thay dao mới?

Bạn nên thay dao mới khi lưỡi dao bị mẻ lớn, cong vênh hoặc mòn quá mức khiến việc mài không còn hiệu quả. Ngoài ra, nếu cán dao bị nứt, lỏng hoặc gây mất an toàn khi sử dụng, cũng nên thay dao mới.

Một con dao chất lượng, được bảo quản và sử dụng đúng cách, có thể sử dụng nhiều năm. Tuy nhiên, việc thay dao kịp thời sẽ giúp đảm bảo hiệu quả nấu nướng và an toàn cho người dùng.